Categorie: Baanbouw

Om zelf realistisch gras te maken op de modelbaan, kan het elektrostatisch begrassen worden toegepast. Een elektrische begrasser zorgt voor een sterke lading tussen ondergrond en de begrasser, zodat de grasvezels mooi rechtop in de laag lijm terechtkomen.

Hiervoor gebruik ik de RTS Greenkeeper van 35kV. Grasvezels van 2 of 4mm zijn voor H0 eigenlijk al lang genoeg, eventueel kan 6mm ook nog (6mm in H0 is 52cm lang gras in het echt!). Door verschillende kleurtinten te mengen, krijg je een mooi natuurlijk effect en geen biljartlaken. Bouw het laag voor laag op. Als lijm kan houtlijm, boekbinderslijm (beide verdund met afwasmiddel) of voorstrijk (Alabastine Voorstrijk Latex Concentraat Transparant Binnen, ook 1 op 1 verdunnen) gebruikt worden.

Haal voor het grassen al het materieel van de baan en koppel de central af. Zet alle stroom uit.

Gebruik een oude kwast met gespreide haren om de lijm op de ondergrond aan te brengen. Zodoende wordt het geen egale lijmlaag, maar meer “vlekken” lijm. Doe de vezels in de begrasser en prik de aarde aan een spijker of schroef in de baan, hoeft niet direct naast het stuk te zijn waar je gaat begrassen, ergens binnen 50cm. Zet dan de begrasser aan en schud de vezels over de lijmlaag.

Dit even goed laten drogen (een paar tot 24 uur). Zuig dan alle losse vezels weg (vang ze op met een nylon kous over de stofzuigermond) en herhaal dit proces nog eens, door de kale plekken nu in te lijmen en die te begrassen. Verschillende lengtes kunnen tegelijkertijd of eventueel na elkaar worden gebruikt.

Ook al gebruik ik Fleischmann Profi-rails waar dus al ballast tussen de bielzen is aangebracht, wordt het ballastbed toch wat breder gemaakt. Hiervoor gebruik ik ballast van Woodland Scenics, lichtgrijs medium (nr. B1394), maar dat is eigenlijk te licht.

Eventueel kun je eerst wat boekbinderslijm langs de rails smeren, een dun randje. Dit voorkomt wellicht dat er teveel verdunde lijm straks in het kurkbed gezogen wordt. Daarna wordt ballast links en rechts naast de rails gestrooid, ik doe dat gewoon met een theelepel. Eventueel losse korrels van de rails vegen met een kwastje.

De ballast wordt vastgelijmd met verdunde lijm. Gebruik hiervoor houtlijm of boekbinderslijm 1 op 1 gemengd met water. Voeg daar wat druppels afwasmiddel aan toe om oppervlaktespanning van de lijm te breken zodat de verdunde lijm goed tussen de ballastkorrels vloeit. Roer dit geheel goed door, ook tijdens het ballasten.

Spuit daarna met een plantenspuit op de gestrooide ballast, ook dit helpt dat de lijm beter vloeit en niet de korrels meeneemt. Als de ballast nat genoeg is, kun je met een pipetje wat verdunde lijm met afwasmiddel opzuigen en over de ballast druppelen. Als het goed is, blijft de ballast liggen en vloeit de lijm er mooi tussendoor. Pas met deze techniek wel op met wissels en andere kwetsbare onderdelen op de baan! De lijm kan daar natuurlijk ook makkelijk inlopen en met het uitharden de boel later blokkeren.

Met een solide frame op wieltjes als basis, kan gestart worden met het leggen van het spoor zelf. De ondergrond van het spoor bestaat uit berkenmultiplex van 6mm dik, met daarop een laag kurk van 4mm dik gelijmd. Het schaduwstation komt direct op de onderbouw te liggen, daar waar de 6mm dikke plaat op de ribben van het frame komt te liggen, heb ik eerst stroken glasband (van de bouwmarkt) geplakt, om nog iets extra demping te realiseren. Geen idee of het veel effect heeft (ook omdat het sommige plekken de plaat wordt vastgeschroefd aan het frame en dus direct contact maakt via de schroef), maar het kan ook geen kwaad.

Het was even uitvogelen hoe ik het makkelijkst het ontworpen baanplan nu over kon nemen naar de echte baan. Eerst heb ik een deel van het plan op het werkelijke formaat afgedrukt, deze optie kent Wintrack. Maar dat worden uiteindelijk wel heel veel A4-tjes, die je nog iets moet bijsnijden en (recht!) elkaar moet plakken, een enorme klus op zichzelf…

Dat idee heb ik snel laten varen. In plaats daarvan heb ik de rails uitgelegd op de multiplex plaat en met een marge van +/- 3-4cm aan de kanten van de rails met potlood een lijn getrokken. Vervolgens dat met de decoupeerzaag uitgezaagd, zodat je daarmee een ondergrond hebt die net iets breder is dan het spoor zelf.

Meten is weten

Om precies te weten waar welk spoor moet komen te liggen, kun je in Wintrack een lijn trekken van bijvoorbeeld de rechter driewegwissel naar de rand van het baanplan, zowel naar rechts als naar boven. Daar wordt dan de werkelijke afstand in millimeters bijgezet, zodat je met een rolmaat op de werkelijke baan precies kunt meten waar de wissel moet komen te liggen.

Om de afstand tussen twee sporen goed te kunnen bepalen, heb ik een soort malletje gemaakt door vier kleine gleufjes met de decoupeerzaag in een blokje hout te zagen. Deze kun je precies op vier railstaven zetten, waarmee de afstand tussen de twee sporen op 63,5mm uitkomt, zoals het volgens het Fleischmann Profi-railprofiel hoort te zijn.

Om bochten goed te leggen kun je ook gebruik maken van de maten van het Fleischmann railprofiel: een R1 boog heeft een straal van 356,5mm, een R2 boog een straal van 420mm, gemeten vanuit het hart van de rails tot het middelpunt van de boog. Begin- en eindpunt van een kwart boog kun je op hout met een rolmaat bepalen en met potlood aftekenen. Dan de rails leggen (voor een kwart R1 boog 2x Fleischmann Profi-rail 6120 en 1x 6122) en met potlood aan beide kanten van de rails de contouren volgen en op het hout aftekenen. Vervolgens met het zagen weer links en recht een ruime marge nemen en je hebt de onderplaat van een bocht!

Rails leggen

Om het geluid te dempen wordt aangeraden om de rails niet direct op het hout te liggen. Daarom heb ik ook kurk gekocht om als dempende laag te gebruiken, deze is verkrijgbaar op rol, ik nam een dikte van 4mm. Door de uitgezaagde plaat op kurk te leggen en met een stanleymes de contour te volgen, sneed ik een stuk kurk uit wat precies paste op de multiplex plaat. Vervolgens bracht ik speciale lijm aan op de kurk en dat moet je laten drogen tot je het niet meer ziet. De houten ondergrond nam ik nog even af met een sopje van warm water met ontvetter. Zodra de lijm voldoende was gedroogd, kon het op het hout geplakt worden. Stapel boeken erop om aan te drukken en lekker een paar uur zo laten liggen.

Vervolgens kan daar bovenop de rails gelegd worden. Eventuele afgetekende punten op het hout zijn natuurlijk onder de kurklaag verdwenen, dus soms moet je dat even opnieuw uitmeten. Als later de stroomdraden en wisselaandrijvingen zijn aangesloten, kan de rails op kurk gelijmd worden met boekbinderslijm.

Aangezien de modelbaan op vier verschillende niveau’s is ontworpen, is het niet handig om met een vlakke plaat te beginnen met het opbouwen van de baan. Daarom heb ik er voor gekozen om een open frame te gebruiken voor de constructie.

Het frame bestaat uit 10cm hoge stukken berken multiplex van 9mm dik, dit zorgt voor een stevige basis. De lengte van 360cm is verdeeld in drie gelijke stukken van 120cm.

Tussen twee latten van 120cm zitten vier van dezelfde latten van elk 138cm (en dus 10cm hoog en 9mm dik). Waar de latten elkaar kruisen, zijn ze beide half ingezaagd, zodat een kruisverbinding ontstaat, hier is bij het in elkaar schuiven ook houtlijm tussen gedaan.

Op de hoeken zijn de latten met elkaar verbonden met een vurenhouten balkje van ook 10cm hoog en 4x4cm dik, vastgelijmd aan elkaar met houtlijm en geschroefd met spaanplaatschroeven. Op 8 plekken is dit vurenhouten hoekbalkje 80cm lang, dat zijn de poten van de tafel. Hieronder zijn kleine zwenkwieltjes geschroeft, zodat de hele tafel verreden kan worden, zodat er makkelijk aan alle kanten aan de baan gewerkt kan worden.

De drie delen zijn aan elkaar gezet door schroeven met moeren en kunnen dus weer van elkaar afgehaald worden. De constructie is op deze manier erg stevig, als ik onder de baan aan het werk ben, kan ik me zonder problemen optrekken aan deze houten latten, zonder dat ze breken.

Het hout is gezaagd uit een grote plaat berken multiplex. Deze heb ik gekocht bij Pontmeyer, daar liggen deze platen vlak en zijn dus niet kromgetrokken. Bovendien hebben zij geholpen om alle stukken op maat te zagen, zo snel en strak krijg ik het zelf niet voor elkaar!